Pozostałości nielegalnej destylarni whisky w szkockim Highlands

13 maja 2026, 12:05

Dobrze, że wcześniej nie znalazła tego skarbówka, bo zniszczyłaby ten piękny kawałek historii. Na szczęście przetrwał i dostarczył silnego dowodu, że kamienna struktura w Ben Lawers National Nature Reserve służyła do nielegalnej produkcji whisky.



Kiedy psom zmniejszyły się mózgi?

7 maja 2026, 11:27

Jednym z najbardziej widocznych skutków udomowienia jest zmniejszenie rozmiarów mózgu. Biologia proponuje różne wyjaśnienia przyczyn tego zjawiska. Mówi się o zmniejszonej presji ze strony środowiskowej, zmniejszenie mózgu to również oszczędność energii, być może też mniejszy mózg wiąże się z większą uległością czy łagodnością. Zmniejszenie to widać wyraźnie na przykład u psów, których mózg jest o 20–30 proc. mniejszy niż u wilków.


Teleskop Webba po raz pierwszy zbadał skład powierzchni skalistej egzoplanety

4 maja 2026, 16:41

Sebastian Zieba z Center for Astrophysics Harvard & Smithsonian oraz Laura Kreidberg, dyrektor Instytutu Astronomii im. Maxa Plancka (MPIA) oraz ich zespół z USA, Chin i Niemiec, przeprowadzili badania powierzchni LHS 3844 b. Wykorzystali w tym celu instrument MIRI (Mid-Infrared Instrument) znajdujący się na pokładzie Teleskopu Jamesa Webba (JWST), obserwując w paśmie w zakresie 5–12 mikrometrów trzy zaćmienia planety przez gwiazdę.


Udało się wyznaczyć granice dysku gwiazdotwórczego Drogi Mlecznej

27 kwietnia 2026, 07:31

Astronomowie od dawna zastanawiali się, gdzie dokładnie leży krawędź naszej galaktyki. Nowe badanie opublikowane w czasopiśmie Astronomy & Astrophysics przynosi przekonujące dowody na to, że Droga Mleczna posiada wyraźną granicę dysku gwiazdotwórczego – i że udało się ją wreszcie zlokalizować.


Zagadka rozwiązana po 300 latach. Profesor Munro odnalazła londyński dom Shakespeare'a

17 kwietnia 2026, 11:16

Profesor Lucy Munro z King's College London rozwiązała zagadkę, która trapiła historyków od XVIII wieku. Uczona dokładnie określiła, gdzie znajdował się londyński dom Williama Shakespeare'a. Okazało się ponadto, że budynek nie był tak skromny, jak dotychczas sądzono.


Energia tysięcy Słońc. Po raz pierwszy udało się zmierzyć chwilową moc dżetu czarnej dziury

17 kwietnia 2026, 09:04

Dżety czarnych dziur to jedne z najbardziej energetycznych zjawisk we Wszechświecie. Wystrzeliwane z okolic horyzontu zdarzeń z prędkościami bliskimi prędkości światła, wpływają na ewolucję galaktyk, zasilają ośrodek międzygwiazdowy w energię i pola magnetyczne, a nawet drążą gigantyczne pustki w gromadach galaktyk. Mimo to jedno fundamentalne pytanie pozostawało bez odpowiedzi: ile energii niosą te strumienie materii w danej chwili?


Odzyskany tradycyjny śpiew pomoże ocalić skrajnie zagrożony gatunek ptaka?

8 kwietnia 2026, 11:05

Naukowcom z The Australian National University oraz Taronga Conservation Society Australia udało się odtworzyć utracony tradycyjny śpiew skrajnie zagrożonego australijskiego koralicowca królewskiego (Anthochaera phrygia). Odzyskanie tej pieśni może pomóc w ocaleniu tego endemicznego dla południowo-wschodniej Australii ptaka. Śpiew odgrywa kluczową rolę w łączeniu się pary, ustanawianiu terytoriów, nawiązywaniu więzi społecznych. Ptaki uczą się komunikowania od starszych doświadczonych użytkowników. Tymczasem na wolności pozostało zaledwie 250 Anthochaera phrygia.


Żegnamy Birutė Galdikas, ostatnią z wielkich „Trimates Leakeya”

27 marca 2026, 17:47

Przed trzema dniami zmarła Birutė Galdikas, ostatnia z „Trimates Leakeya” (termin „trimate” pochodzi od połączenia „tri” z „primate”). Tym mianem określano trzy słynne badaczki dużych małp człekokształtnych w ich naturalnym środowisku: zamordowaną w 1985 roku badaczkę goryli Dian Fossey, Jane Goodall, badaczkę szympansów o której śmierci informowaliśmy w ubiegłym roku, oraz Birute Galdiskas, która przez 50 lat badała orangutany i walczyła o ocalenie tych niezwykłych zwierząt.


NOAA zmierzyła największą na świecie kolonię koralowców Porites

20 marca 2026, 17:24

Nurkowie NOAA (Narodowa Administracja Oceanów i Atmosfery) zmierzyli największą znaną nauce kolonię koralowców z rodzaju Porites. Gigant, wyrastający z zatopionej wulkanicznej kaldery na Wyspie Maug na Marianach, został utworzony przez gatunek Porites rus. Kolonia jest tak duża, że pomiary sprawiły nam problem, gdyż w grę wchodziły przepisy dotyczące bezpieczeństwa nurków, przyznaje doktor Thomas Oliver, główny naukowiec National Coral Reef Monitoring Program.


Nowa klasa planet pozasłonecznych

16 marca 2026, 16:11

Na łamach Nature Astronomy poinformowano o odkryciu nowej klasy planet pozasłonecznych, w których, głęboko pod powierzchnią magmowego oceanu, znajdują się olbrzymie ilości siarki. Taka właśnie jest planeta L 98-59 d, którą zbadali naukowcy z Uniwersytetów w Oksfordzie i Groningen. Niezwykłe ciało niebieskie krąży wokół czerwonego karła znajdującego się 35 lat świetlnych od Ziemi. A tym, co przyciągnęło uwagę naukowców była niezwykle niska gęstość planety.


Zostań Patronem

Od 2006 roku popularyzujemy naukę. Chcemy się rozwijać i dostarczać naszym Czytelnikom jeszcze więcej atrakcyjnych treści wysokiej jakości. Dlatego postanowiliśmy poprosić o wsparcie. Zostań naszym Patronem i pomóż nam rozwijać KopalnięWiedzy.

Patronite

Patroni KopalniWiedzy